Psikolog mu Psikiyatrist mi? Farkları ve Nasıl Karar Verilir?

Ruh sağlığı alanında destek almak isteyen birçok kişi “psikoloğa mı, psikiyatriste mi gitmeliyim?” sorusuyla karşılaşır. İki meslek de ruh sağlığı alanında çalışır; ancak eğitimleri, kullandıkları yöntemler ve yetkileri farklıdır. Çoğu zaman da birbirlerini tamamlayacak biçimde birlikte çalışırlar.

Psikolog kimdir?

Psikolog, üniversitelerin psikoloji bölümlerinde lisans eğitimi alan, çoğunlukla klinik psikoloji gibi alanlarda yüksek lisans ve ek eğitimlerle çalışmasını geliştiren bir uzmandır. Psikolojik değerlendirme yapar, gerektiğinde psikolojik testler uygular ve psikoterapi (konuşma temelli terapi) yürütür. Duygu, düşünce ve davranışlarla ilgili sorunlarla çalışır. Psikologlar ilaç yazamaz.

Psikiyatrist kimdir?

Psikiyatrist, tıp fakültesini bitirip psikiyatri uzmanlık eğitimi alan bir hekimdir. Ruhsal bozuklukları tıbbi bir bakış açısıyla değerlendirir, tanı koyar ve ilaç tedavisini planlar ve yazabilir. Bedensel hastalıklar ve ilaçlarla ruh sağlığı arasındaki ilişkileri de değerlendirebilir. Bazı psikiyatristler psikoterapi eğitimi de almıştır.

Başlıca farklar

• Eğitim: Psikolog psikoloji bölümü mezunudur; psikiyatrist tıp doktorudur ve psikiyatri uzmanlığı yapmıştır.
• İlaç yazma: İlaç yazma yetkisi yalnızca hekimlerdedir; psikolog ilaç yazamaz.
• Yöntem: Psikolog ağırlıklı olarak psikoterapi ve psikolojik değerlendirme yöntemleriyle çalışır; psikiyatrist tıbbi değerlendirme ve ilaç tedavisini kullanır, bazıları psikoterapi de yapar.
• Odak: Psikolog yaşam zorluklarını, duygu ve davranış örüntülerini ele alır; psikiyatrist tıbbi bir tedavi gerektiren durumlara odaklanır. Pratikte bu alanlar kesişir.

Kime başvurmalı?

Doğru başlangıç noktası yakınmalarınızın niteliğine ve şiddetine göre değişir:

• Psikologla başlamak uygun olabilir: Stres, kaygı, ilişki sorunları, çocuk ve ergenlerde davranış sorunları, yas, öz güven, iletişim güçlükleri ya da yaşam geçişlerinde destek gibi durumlarda.
• Psikiyatristle başlamak daha uygun olabilir: Belirtiler çok şiddetliyse, günlük işlevler ciddi bozulduysa, uyku ve iştah belirgin bozulduysa, gerçeği değerlendirmede güçlük ya da sanrı/varsanı gibi belirtiler varsa, intihar düşünceleri varsa ya da ilaç değerlendirmesine ihtiyaç duyuyorsanız.
• Birlikte çalışma: Birçok durumda hem psikoterapi hem ilaç tedavisi birlikte yürütülür. Psikolog, ilaç değerlendirmesi gerekli gördüğünde sizi psikiyatriste yönlendirir; psikiyatrist de psikoterapi desteği önerebilir.

Kendinize ya da başkasına zarar verme riski varsa beklemeyin: 112’yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.

Karar veremiyorsanız

Hangisine gideceğinizden emin değilseniz, ilk adım olarak bir psikologla görüşebilirsiniz; ilk görüşmede gerekirse yönlendirme yapılır. Yönlendirme yapılması durumunda sürecin nasıl ilerleyeceği sizinle birlikte konuşulur. İlk görüşmeyle ilgili ayrıntılar için psikoloğa ilk gidiş rehberine bakabilirsiniz. Bazı sık görülen sorunlar için depresyon ve kaygı bozukluğu sayfalarını okuyabilirsiniz.

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı veya tedavi yerine geçmez. Kendinizde veya yakınınızda ciddi sıkıntı varsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurun; acil bir durumda 112’yi arayın.