Panik atak, ortada çoğu zaman gerçek bir tehlike yokken ortaya çıkan, birkaç dakika içinde en yüksek şiddete ulaşan ani ve yoğun bir korku ya da rahatsızlık nöbetidir. Yaşayan kişi için çok korkutucu olabilir; kalp krizi geçirdiğini, bayılacağını ya da kontrolü kaybedeceğini düşünebilir. Atak tehlikeli bir durum değildir ve genellikle yirmi otuz dakika içinde yatışır, ancak yaşanan korku gerçektir ve destek almayı hak eder.
Panik atağın belirtileri
- Çarpıntı, kalbin hızlı atması
- Terleme, titreme ya da ürperme
- Nefes darlığı, boğulma ya da tıkanma hissi
- Göğüste sıkışma ya da ağrı
- Baş dönmesi, sersemlik, bayılacak gibi olma
- Mide bulantısı, el ve ayaklarda karıncalanma ya da uyuşma
- Gerçekdışılık ya da kendinden kopma hissi
- Ölüm korkusu ya da kontrolü kaybetme korkusu
Panik atak ile panik bozukluk aynı şey mi?
Bir kez ya da zaman zaman panik atak yaşamak, panik bozukluk olduğu anlamına gelmez. Panik bozuklukta atakların beklenmedik biçimde tekrarlaması, kişinin yeni bir atak yaşama korkusuyla sürekli kaygı duyması ya da atak yaşadığı yerlerden ve durumlardan kaçınmaya başlaması söz konusudur. Zamanla kişi kalabalık, toplu taşıma ya da yalnız kalma gibi durumlardan uzak durabilir; bu da yaşam alanını daraltır.
Neden olur?
Tek bir neden yoktur. Yoğun stres, yaşam değişiklikleri, kaygıya yatkın bir yapı, ailede kaygı öyküsü, aşırı kafein, uykusuzluk ve bedensel duyumları tehlike olarak yorumlama eğilimi bir araya gelebilir. Bedende normal olan bir duyumun (örneğin çarpıntının) tehlikeli sanılması korkuyu artırır; artan korku duyumları güçlendirir ve bir döngü oluşur.
Atak anında yapılabilecekler
- Atağın geçici olduğunu ve zarar vermeyeceğini kendinize hatırlatın.
- Nefesinizi yavaşlatın: burnunuzdan sakin biçimde alıp daha uzun bir sürede ağzınızdan verin.
- Çevrenizde gördüğünüz, duyduğunuz ve dokunduğunuz şeyleri sırayla adlandırarak dikkatinizi şimdiye getirin.
- Kaçmak yerine, mümkünse bulunduğunuz yerde atağın yatışmasını bekleyin.
Ne zaman destek alınmalı?
Atakların tekrarlaması, yeni atak korkusu, kaçınma davranışları ya da günlük hayatın etkilenmesi destek almak için yeterli nedendir. Göğüs ağrısı ilk kez ortaya çıkıyorsa ya da bedensel bir hastalıktan kuşku duyuyorsanız önce bir hekime görünmek önemlidir; bedensel nedenler dışlandıktan sonra psikolojik değerlendirme yapılabilir.
Terapide nasıl ele alınır?
Panik bozuklukta bilişsel davranışçı terapi iyi bilinen ve etkili bir yaklaşımdır. Süreçte önce panik ve kaygının nasıl işlediği anlatılır; ardından felaket yorumları üzerinde çalışılır, bedensel duyumlara kontrollü biçimde alışmayı sağlayan egzersizler yapılır ve kaçınılan durumlara kademeli olarak yaklaşılır. Atakların geçmiş travmatik yaşantılarla bağlantısı varsa EMDR terapisi de değerlendirilebilir. Daha fazla bilgi için anksiyete ve panik atak terapisi sayfamıza bakabilirsiniz. İlgili bir konu olan kaygı bozukluğu sayfasını da okuyabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı veya tedavi yerine geçmez. Kendinizde veya yakınınızda ciddi sıkıntı varsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurun; acil bir durumda 112’yi arayın.
Sıkça Sorulan Sorular
Panik atak ölümcül müdür?
Panik atak kendi başına tehlikeli ve ölümcül bir durum değildir. Belirtiler çok yoğun hissedilse de atak genellikle yirmi otuz dakika içinde yatışır. Yine de göğüs ağrısı ya da nefes darlığı ilk kez yaşanıyorsa bedensel bir nedeni dışlamak için hekime başvurmak önemlidir.
Panik atak kendiliğinden geçer mi?
Tek ve nadir bir atak kendiliğinden geçebilir. Ataklar tekrarlıyor, yeni atak korkusu ya da kaçınma davranışları gelişiyorsa durumun kendiliğinden düzelmesini beklemek yerine psikolojik destek almak önerilir.
Panik atak anında ne yapmalıyım?
Atağın geçici olduğunu hatırlayın, nefesinizi yavaşlatın, çevrenizdeki şeyleri adlandırarak dikkatinizi şimdiye getirin ve mümkünse bulunduğunuz yerde atağın yatışmasını bekleyin. Bu adımlar atağı kolaylaştırabilir; kalıcı çözüm için terapi desteği gerekir.
Panik atak terapisi kaç seans sürer?
Süre kişiden kişiye değişir. Yakınmaların süresi, kaçınma düzeyi ve hedefler ilk görüşmelerde değerlendirilir; plan buna göre yapılır ve süreç içinde gözden geçirilir.
